Dag van de Narratieve Psychotherapie

 

De School voor Systemische Opleidingen te Bunde organiseerde ter gelegenheid van het verschijnen van het

Handboek Narratieve Psychotherapie
voor kinderen en volwassenen

Uitgeverij de Tijdstroom, Utrecht

door Jan Olthof

Op vrijdag 14 september 2012 in De Bonbonnière te Maastricht

het symposium

Dag van de Narratieve Psychotherapie

 

De dag werd georganiseerd rondom een aantal inspiratiebronnen voor Narratief denken:

  • Bateson's gedachtegoed over context, verbindend patroon en het denken in termen van relaties
  • Milton Erickson en de taal van hypnose
  • Collaboratieve benaderingen in de psychotherapie en de nadruk op taal, tekst en dialoog
  • Het denken in metaforen en de logica van het alsof
  • De Franse differentiefilosofie en de filosofie van Deleuze
  • De wereld van de kunst en de poëzie


Van het symposium is een dvd opgenomen waarop u de lezingen kunt terugvinden. U kunt de dvd bestellen door een e-mail te sturen naar: info@schoolvoorsystemischeopleidingen.nl 

Dag van de narratieve psychotherapie 14 september 2012

Programma

8.30 uur Registratie - Koffie/Thee
9.30 uur Opening door Jan Olthof: inleiding op de Dag van de narratieve psychotherapie: “Narratief denken”
9.50 uur Frans Boeckhorst: “Bateson’s Vernuft”
10.30 uur Ton Wilken: “Milton Erickson als onderzoeker van de innerlijke ervaring”
11.10 uur Koffie/Thee
11.40 uur Orfeo Ruilgrond, pseudoniem voor Peter Lenaerts, leest zijn poëzie voor: "Het midden van de afwezigheid": relationele poëzie
12.00 uur Walter Oppenoorth en Corine Rijnberk: “Wat is het kader?”: over de coherentie van het therapeutisch systeem, het nut van vastlopende behandelingen en gemoedsbewegingen van behandelaars
12.40 uur Lunchpauze
13.40 uur Gerrit Loots en Jasmina Sermijn: “Los cenotes de Yucatán: Een rizomatisch narratief perspectief op psychotherapie en onderzoek
14.20 uur Rien Derks: “Het ruimtegenererend vlak als nieuw paradigma voor architectuur”
15.00 uur Koffie/Thee
15.30 uur Peter Rober: “Een dialogische kijk op de Gezinstherapie”
16.10 uur Wibe Veenbaas: "Het levensvuur doorgeven": de bijzondere band tussen vaders en hun zonen
16.50 uur Afsluiting en borrel
17.30 uur Boekpresentatie
Omlijsting door Joost Spijkers - lid van de Ashton Brothers
19.00 uur Einde

    Sprekers

    Tijdens het symposium hebben de volgende sprekers een lezing gegeven:
    Frans Boeckhorst, Ton Wilken, Orfeo Ruilgrond, Walter Oppenoorth, Corine Rijnberk, Gerrit Loots, Jasmina Sermijn, Rien Derks, Peter Rober, Wibe Veenbaas en Jan Olthof.

    Meer informatie over de sprekers en de inhoud van de lezingen vindt u hieronder.

    Frans Boeckhorst: “Bateson’s Vernuft”

    Narratieve therapeuten spelen met taal en tekst om gestolde en inperkende betekenissen in beweging te brengen. Met metaforen, analogieën, verhalen en beelden maken ze ruimte voor andere betekenissen en voor een meerduidige kijk op de werkelijkheid. Bateson wijst erop dat deze associatieve taalvormen niet los te zien zijn van een denkstijl, waarin de 'logica van het alsof' belangrijk is. In mijn voordracht ga ik in op deze relatie tussen taalvorm, denkstijl en het lezen van de werkelijkheid.

    Frans Boeckhorst is psycholoog/psychotherapeut en supervisor van de NVRG. Hij publiceert sinds 1975 regelmatig over systemisch denken en systeemtherapie. 'Larger systems' en de evolutie van het systemische ideeënerfgoed hebben zijn speciale belangstelling.

    Ton Wilken: “Milton Erickson als onderzoeker van de innerlijke ervaring”

    Erickson's bijdrage aan het veld van de psychotherapie is velerlei: zijn visie op het onbewuste als een positieve kracht in het leven van cliënten, zijn onvermoeibare zoektocht naar de finesses van de hypnotische trance, de rol van taalgebruik en meervoudige niveaus van betekenis bij het geven van suggesties, de centrale rol van de cliënt om een reorganisatie in de innerlijke ervaring te bereiken.
    Mede vanuit eigen fysieke beperkingen ontwikkelde hij een benadering die sterk gebaseerd was op uiterst verfijnde observatie en de mensenkennis die daarvan het gevolg was. Erickson leerde ons, dat de ervaring van de cliënt belangrijker is dan de psychologische theorie van de behandelaar en dat een behandeling op maat gemaakt moet worden. aan de hand van beeldmateriaal en oefening zal ik het werk van Erickson illustreren.

    Ton Wilken is werkzaam als gz-psycholoog in een vrijgevestigde praktijk en verbonden aan het gezinscluster van Yulius in Barendrecht. Tevens is hij verbonden aan het instituut voor psychotrauma. Ton Wilken is actief als opleider.

    Orfeo Ruilgrond: "Het midden van de afwezigheid": relationele poëzie

    Orfeo Ruilgrond is klinisch psycholoog, systeemtherapeut en hoofdopleider vierjarige opleiding systeempsychotherapeut aan het IPRR vzw (www.iprr.be).

    Hij publiceerde wetenschappelijke artikels over filosofie en psychotherapie, over kunst en therapie, en over systeemtherapie.
    Hij publiceerde verschillende dichtbundels en kortverhalen. Recent verscheen van hem de roman 'Het middelpunt van de afwezigheid' (2011), de bundel 'Het enig' (2011) en de bundel 'Knutten' (2012).
      
    Lenaerts, P. (2009). Het derde element. Over het gebruik van poëzie in de appreciërende en samenwerkende psychotherapie. Systeemtheoretisch Bulletin, jrg 27, p.273-296.
     
    Lenaerts, P. (2004). Het derde element. Over het gebruik van poëzie, onnozele voorwerpen en filmfragmenten in systeempsychotherapie. Tijdschrift voor Familietherapie, jrg 10, p.69-95.  

    Op het congres brengt hij relationele poëzie die geïnspireerd is door zijn werk als systeempsychotherapeut.

    Walter Oppenoorth en Corine Rijnberk: “Wat is het kader?”

    Over de coherentie van het therapeutisch systeem, het nut van vastlopende behandelingen en gemoedsbewegingen van behandelaars.

    Onze lezing zal gaan over hoe in het dynamisch systeem van de eerste relatie van kind en ouder het brein zich vormt, betekenisgeving en taal ontstaan en liefde dit proces in goede banen leidt. Hoe bij pathologie, disfunctionele rigide patronen een positieve, affectieve relatie nodig hebben om te kunnen veranderen. En hoe juist dit aspect van de behandeling in de verdrukking komt door machteloosmakende patronen, zoals die binnen Multi-probleemgezinnen heersen en leiden tot ‘op leven en dood’- situaties, waarin hulpverleners zich genoodzaakt zien met Macht in te grijpen om levens te redden. Zo bevestigen ze juist deze patronen. Hoe in dit krachtenveld de Liefde voor de patiënt en het werk levend gehouden kan worden, zodat ieders ontwikkeling weer op gang kan komen. En hoe een goed behandelkader een ‘liefdevolle’ relatie mogelijk maakt en eruit ontstaat.

    Walter Oppenoorth, gezinspsychiater, was meer dan 20 jaar verbonden aan Yulius (voorheen RMPI) te Barendrecht, een psychiatrisch en psychotherapeutisch instituut voor kind, jeugdige en gezin. Hij gaf leiding aan het gezinscluster. Onder druk van de toenemende wachtlijsten voor klinische gezinsbehandeling ontwikkelde hij met zijn team de Gezinsdagbehandeling en de Gezinsweek. Deze kortdurende behandelvormen zijn gebaseerd op de principes van oplossingsgericht werken. In 2006 stichtte hij het Expertisecentrum Gezinspsychiatrie RMPI. Hij publiceerde over zijn klinisch werk in diverse vaktijdschriften en geeft regelmatig trainingen, lezingen en consultaties.

    Corine Rijnberk is gezinspsychiater bij het cluster " Hechting en Gezin' van Yulius te Barendrecht.

    Gerrit Loots en Jasmina Sermijn: “Los cenotes de Yucatán": Een rizomatisch narratief perspectief op psychotherapie en onderzoek

    Vertrekkend van de cenotes van Yucatán presenteren we een alternatieve kijk op de traditionele subjectnoties die de psychotherapeutische praktijk vormgeven en beïnvloeden. Deze alternatieve kijk vinden we terug in het beeld van het rizoom zoals uitgewerkt door de Franse filosofen Deleuze en Guattari. Het beeld van het rizoom breekt de traditionele subjectnoties open en creëert een experimentele ruimte voor ‘anders’ therapeutisch denken en handelen.

    Het rizomatische denken benadert de mens als een continu veranderend en meerstemmig proces dat voortdurend leidt tot een veelheid aan gefragmenteerde, tijdelijke en contextgebonden verhalen over zichzelf. Op hun beurt leiden deze nieuwe verhalen tot steeds nieuwe paden en nieuwe stemmen. In deze presentatie exploreren we de mogelijkheden en gevolgen van deze denkwijze voor de praktijk en het onderzoek in psychotherapie.

    Gerrit Loots is professor aan de Faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel en gastprofessor aan het Instituto de Investigaciones en Ciencias del Compartamiento (IICC), Departamento de Psicología van de Universidad Católica Boliviana “San Pablo” te La Paz (Bolivia).
    Hij is hoofd van de onderzoeksgroep Interpersoonlijke, Discursieve en Narratieve Studies in Psychologie en Educatiewetenschappen (IDNS – PE) en directielid van het interuniversitaire Centre for Children in Vulnerable Situations (CCVS). Zijn onderzoek en praktijkervaring situeren zich in de domeinen van (1) infant psychologie, meer specifiek vroege ouder-kind interactie, (2) het psychosociaal welbevinden van kinderen en jongeren in situaties van oorlog, migratie, armoede en sociale uitsluiting en (3) psychotherapie, met specifieke aandacht voor familie, relatie en systeemtherapie. Hij is als systeemtherapeut verbonden aan het psychotherapeutisch centrum Hestia in Mechelen waar hij werkt vanuit een narratief/collaboratief perspectief.

    Jasmina Sermijn is klinisch psychologe en systeemtherapeute. Zij werkt als praktijklector aan de faculteit Psychologie en Educatiewetenschappen van de Vrije Universiteit Brussel. Daarnaast is zij als systeemtherapeute ook verbonden aan Hestia, centrum voor psychotherapie in Mechelen. Na aanleiding van haar doctoraat schreef zij onder meer de boeken: “Scènes uit een ontmoeting” en “Ik in Veelvoud” (Acco). Contactgegevens: jsermijn@vub.ac.be

    Rien Derks: “Het ruimtegenererend vlak als nieuw paradigma voor architectuur”

    Deze lezing zal gaan over een andere architectuur, waarbij afstand wordt genomen van de ‘ doos’ als basis voor het bouwen en het ruimtegenerend vlak wordt voorgesteld. Door een vlak te ontvouwen, na insnijden en vouwen, ontstaat er een gelijktijdigheid en onmiddellijk contact tussen materie en ruimte,waardoor deze onmiddellijk één worden. Geïllustreerd zal worden hoe de handeling van insnijden en vouwen verbinding creëert.

    Rien Derks is beeldhouwer en architectonisch vormgever. Daarnaast is hij docent aan de Designacademie in Eindhoven en aan de Hogeschool voor de Beeldende Kunsten te Utrecht

    Peter Rober: “Een dialogische kijk op de Gezinstherapie”

    De laatste jaren is er in het veld van de Gezinstherapie een dialogische stroming ontstaan die vooral door het werk van de Russische taalkundige Mikhail Bakhtin geïnspireerd is.

    Bakhtin heeft echter twee omschrijvingen gegeven van wat een dialoog dan precies is. De eerste omschrijving definieert dialoog als het tegenovergestelde van monoloog en geeft aan welke de eigenschappen van een echte dialoog zijn. De tweede omschrijving stelt dat ‘alles’ dialogische kenmerken heeft: iedere uitspraak, iedere samenspraak en iedere ontmoeting.

    Deze tegenstrijdige omschrijving van het concept dialoog geeft verwarring in het veld van de gezinstherapie. In deze lezing wil ik hierbij stilstaan. Ik zal daarin ook betogen dat de tweede omschrijving interessanter is en meer mogelijkheden biedt om de complexiteit van de gezinstherapeutische praktijk te begrijpen.

    Peter Rober is als hoogleraar verbonden aan het Instituut voor Familiale en Seksuologische Wetenschappen van de Faculteit Geneeskunde van de KU Leuven. Hij is als gezinstherapeut werkzaam in Context: Centrum voor Relatie- Gezins- en Sekstherapie van het UPC van de KU Leuven. Hij is er onder meer verantwoordelijk voor de postgraduaatopleiding Relatie- en Gezinstherapie.
    Peter Rober is auteur van de boeken: Samen in therapie (Acco 2002), De Naakte Therapeut (Acco 2003) en Gezinstherapie in praktijk (Acco 2012).

    Wibe Veenbaas:

    Zonen komen via hun moeder het huis binnen en gaan via hun vader het huis uit. Waar de vader/zoon relatie niet op verhaal komt, blijft de zoon dicht bij zijn moeder. Afwezige vaders, afwezige zonen, verloren vaders, verloren zonen. De zoon raakt gevangen in een verblindend patroon: ‘Ik blijf dicht bij mijn moeder, maar vanbinnen ben ik gebonden aan jou, pappa. Ik zeg tegen ieder die het maar horen wil, dat ik niets met jou heb, maar ik zoek je overal. Zonder het te weten, zit ik in een verhaal waar ik wel kan kijken, maar waar ik niet kan zien.’ Het verblindend patroon is van de menselijke maat. We moeten eerst ontdekken dat we blind zijn, om ziend te kunnen worden, ook daar waar het donker is en waar het levensvuur doofde. Hoe kunnen we als begeleider de bijzondere band tussen vaders en hun zonen eren, zodat het blinde oog kan helen en het diepere verband dat er tussen vaders en zonen is, weer zichtbaar en ervaarbaar wordt? Hoe dien ik als begeleider de diepere ordening die in het leven besloten ligt?   

    Mijn lezing gaat over het belang van de verticale relaties in de mannenlijn: de relatie van vader tot zoon en van zoon tot vader en in de langere tijdlijn: de lijn van grootvader, vader, zoon en kleinzoon. Ook al gaat mijn lezing over fenomenen in de mannenlijn, vrouwen zijn van harte uitgenodigd. Vrouwen gaan een iets andere weg dan mannen en het is voor begeleiders van beide seksen van belang, om de weg van de man en die van de vrouw te verkennen. Deze lezing gaat over de bijzondere band tussen vaders en zonen. Het is mijn ervaring, dat de verbinding van man tot man de ontvankelijkheid, toegankelijkheid en zachtheid roept van het vrouwelijke principe. De zingevende existentie opent zich daar, waar de zonen de inspiratie van hun voorvaders kunnen aanvaarden en doorgeven. In ieder levensverhaal, in dat van ons, in dat van onze vaders en grootvaders is verlies geleden. Er zijn verhalen, waar het levenslicht verzwakte en misschien zelfs wel uit ging. Hoe kan een zoon het huis uit als hij nog niet bij zijn vader is geweest? En als het licht in de verhalen van de mannenlijn van vaders en grootvaders is gebroken, hoe kan een zoon het licht dan toch doorgeven?

    Wibe Veenbaas (1949) is mede-oprichter van Phoenix Opleidingen te Utrecht. Hij is een ervaren opleider, supervisor en therapeut. Wibe ontwikkelde gaande de weg het Phoenix gedachtengoed, door een breed scala van stromingen, ervaringen en inzichten samen te brengen. Vanuit dit gedachtengoed ontwierp hij een keur aan verdiepings- en specialisatie opleidingen, vervolgopleidingen en workshops voor professionals. De drie jarige opleiding Professionele Communicatie, de opleiding Professionele Begeleiding, de opleiding Het Helende Verhaal, de Trainersopleiding, de Maskermaker, De Relatie als Spiegel, zijn opleidingen die hij samen met anderen ontwikkelde. Zijn meest recente opleiding is de Phoenix Masterclass, over de bewegingen van de ziel, de toegewijde reis en het ambacht. De Phoenix Masterclass is een ontmoetingsruimte waarin cursisten vanuit hun spirituele reis het ambacht van het begeleidingswerk leren te verbinden met de grote ruimte. In de Masterclass brengen cursisten hun persoonlijke en professionele casuïstiek in, die uitgewerkt wordt in het licht van de grote kaders en levensthema’s.
    Wibe Veenbaas schreef samen met co-auteurs een aantal boeken, waaronder Vonken van Verlangen en de Maskermaker, over systemisch werk en karakterstructuren.

    Jan Olthof: inleiding op de dag van de Narratieve Psychotherapie: “Narratief denken”

    Jan Olthof is zelfstandig gevestigd als psychotherapeut en verbonden als consulent behandeling aan Yulius (voorheen RMPI) te Barendrecht, een psychiatrisch en psychotherapeutisch instituut voor kind, jeugdige en gezin.

    Tevens is hij supervisor van de NVRG.

    Jan is samen met Eric Vermetten auteur van het boek ”De mens als verhaal: narratieve strategieën in psychotherapie voor kinderen en volwassenen", de Tijdstroom, Utrecht 1994.

    La Bonbonnière te Maastricht

    Het symposium Dag van de Narratieve Psychotherapie werd gehouden in La Bonbonnière, een prachtige locatie in het midden van het pittoreske stadscentrum van Maastricht.

    Voor meer informatie over deze locatie, zie www.bonbonniere.nl

    Adres: La Bonbonnière
    Achter de Comedie 1
    6211 GZ Maastricht

    Voor een routebeschrijving zie: http://bonbonniere.nl/contact/

      Accreditatie

      Deze studiedag werd geaccrediteerd voor:

      • de Nederlandse Vereniging voor Relatie- en Gezinstherapie (NVRG) voor 6 punten,
      • de vereniging voor Klinisch Psychologen BIG (FGZP) voor 5 punten,
      • het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) Kinder- en jeugdpsycholoog / NVO orthopedagoog-generalist (OG) voor behandeling 3 punten en voor de herregistratie 6,5 punten,
      • het Nederlands Verbond van Psychologen, psychosociaal therapeuten en Agogen (NVPA) voor 12 studiepunten en
      • de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) voor 6 punten.

      School voor systemische opleidingen

      Schoolpad 7 ~ 6241 CK Bunde ~ 0031 (0)6 18050855 ~ info@schoolvoorsystemischeopleidingen.nl
      IBAN: NL93 ABNA 0438168062 - BIC: ABNA NL 2A

       "Context is the message"

      Gregory Bateson